24
сентябрь
2025
Мектеп парламентінің жұмысын ұйымдастыру 2025-2026 оқу жылы
ЖОБАНЫҢ АТАУЫ:
«Мектеп парламентінің жұмысын ұйымдастыру: Жастардың белсенділігі мен көшбасшылық дағдыларын дамыту»
Кіріспе
Қазіргі қоғамның дамуында жас ұрпақтың рөлі айрықша маңызды. Жастардың білім мен тәрбиесі ғана емес, олардың қоғамдық белсенділігі мен көшбасшылық қасиеттері де қоғамның болашағын анықтайды. Осы орайда мектеп парламенті оқушылардың өз ойларын ашық білдіріп, қоғамдық өмірде белсенділік танытуына мүмкіндік беретін тиімді алаң болып табылады. Мектеп парламентінің жұмысы арқылы жастар өзінің азаматтық жауапкершілігін сезініп, көшбасшылық дағдыларын жетілдіре алады.
«Мектеп парламентінің жұмысын ұйымдастыру: Жастардың белсенділігі мен көшбасшылық дағдыларын дамыту» жобасы оқушыларды ұйымшылдыққа, топтық жұмысқа және жеке жауапкершілікке тәрбиелеуді мақсат етеді. Бұл жоба жастарға өз пікірін білдіруге, қоғамдық мәселелерге қызығушылық танытуға және болашақта қоғамның тиімді мүшесі болуға жол ашады.
Жобаның басты мақсаты – мектеп парламентінің жұмысы арқылы жастардың белсенділігін арттыру, олардың көшбасшылық қасиеттерін дамыту және қоғамдық жұмысқа деген қызығушылығын ояту. Сонымен қатар, жоба оқушылардың әлеуметтік жауапкершілігін күшейтуді, өзара сыйластық пен бірлескен жұмыс дағдыларын қалыптастыруды көздейді. Жастарға арналған тренингтер, семинарлар мен қоғамдық жобалар мектеп парламентінің жұмысының негізгі бағыты болып табылады. Бұл процесс оқушылардың өзін-өзі тануына, болашақта қоғамға пайдалы тұлға ретінде қалыптасуына ықпал етеді.
Осы жоба аясында мектеп парламентінің құрылымы мен жұмысы жүйеленіп, оқушылардың әлеуметтік, саяси және мәдени тұрғыда белсенді болуына бағытталған іс-шаралар жүзеге асырылатын болады. Жоба нәтижесінде мектеп оқушылары көшбасшы болуға деген ұмтылысты қалыптастырып, өз орталарында жауапкершілікті, ұйымшылдықты, креативтілікті дамыту мүмкіндігіне ие болады.
ЖОБАНЫҢ МАҚСАТЫ:
Жастардың белсенділігін арттыру, көшбасшылық дағдыларын дамыту арқылы мектеп парламентінің тиімді жұмысын ұйымдастыру. Оқушыларды жауапкершілікке, өзара сыйластыққа, ұйымшылдыққа тәрбиелеу, олардың әлеуметтік және қоғамдық істерге белсене қатысуын қамтамасыз ету.
ЖОБАНЫҢ МІНДЕТТЕРІ:
1. Мектеп парламентінің құрылымын құру және оның жұмысын жүйелі ұйымдастыру;
2. Оқушылар арасында көшбасшылық қасиеттерін дамыту үшін тренингтер мен семинарлар ұйымдастыру;
3. Мектеп парламентінің мүшелерін өзара ынтымақтастықта жұмыс істеуге ынталандыру;
4. Оқушыларды қоғамдық іс-шараларға тарту арқылы олардың әлеуметтік жауапкершілігін арттыру;
5. Жастардың креативті идеяларын жүзеге асыру үшін мектептің қоғамдық жобалары мен іс-шараларын жоспарлар
МАҚСАТТЫ АУДИТОРИЯ:
12-17 жас аралығындағы жастар (мектеп оқушылары);
«Адал ұрпақ» клубы, «Еріктілер» тобы, «Жас сарбаздар» сыныбы, «Жас құтқарушылар» сыныбы, «Инабат» қыздар ұйымы;
Қоғамдық ұйымдар мен жастармен жұмыс істейтін мамандар;
ӘЛЕУМЕТТІК СЕРІКТЕСТІК:
2023-2024 оқу жылы: Мектеп әкімшілігі мен мұғалімдерге жобаның мақсаттары мен жоспарын таныстыру. Президент, вице-президенттер, хатшылар және комитет мүшелерінің міндеттерін нақтылап, барлық оқушыларға жариялау. Жоба бойынша ақпарат тарату (плакаттар, мектеп сайтында жариялау, әлеуметтік желілер арқылы). Мектеп парламентінің мүшелігіне кандидаттарды қабылдау, өтініштер қабылдау.
2024-2025 оқу жылы: Белсенділер отырысы;
Мектеп оқушылары мен мұғалімдерге таныстыру;
Тыңдаушылардың пікірін жинақтау және талдау.
Жобаның тиімділігін зерттеу;
Оқушылар мен мұғалімдердің кері байланысын талдау;
Жоба форматын әрі қарай жетілдіру
2025-2026 оқу жылы: Әлеуметтік медиа маркетинг: Instagram, Facebook, TikTok платформаларында посттар шығару;
Жоба туралы кеңірек аудиторияға жеткізу үшін белсенді әлеуметтік медиа қолданушыларымен серіктестік орнату ;
Жобаның әр шығарылымы бойынша пікірталас немесе сұрақ-жауап сессияларын өткізу.
Жобаның бағыттары:
1. Мектеп парламентінің құрылымы мен жұмыс жүйесі;
2. Көшбасшылық дағдыларын дамыту: Тренингтер мен семинарлар;
3. Жастардың белсенділігін арттыру: Әлеуметтік жобалар мен шаралар;
4. Жобаның қорытындысы: Мектеп парламентінің нәтижелері мен болашақтағы жоспарлар
ЖОБАНЫҢ ӨЗЕКТІЛІГІ: Қазіргі кезеңде жастардың әлеуметтік белсенділігі мен көшбасшылық дағдыларының маңызы өте зор. Жасөспірімдер өздерінің жеке пікірлері мен көзқарастарын еркін білдіріп, қоғамдағы мәселелерге белсене қатыса білуі керек. Мектеп парламентінің жұмысы осыған жағдай жасап, оқушылардың көшбасшылық қасиеттерін, әлеуметтік жауапкершіліктерін және демократиялық принциптерді түсінуін дамытуға ықпал етеді.
«ПОДКАСТ» ЖОБАСЫ
«Ақпарат және баспа фракциясы» негізінде «Ұстаз time», «Подкаст арқылы тәрбие беру: Жаңа мүмкіндіктер мен бағыттар», «Өнегелі 15 минут», «Атаның өсиеті» сынды подкаст жобасы іске асырылуда.
МАҚСАТЫ:
- Подкаст арқылы оқушылардың рухани-адамгершілік тәрбиесін жетілдіру;
- Сандық технологияларды пайдалана отырып, тәрбие беру әдістерін жаңарту;
- Мұғалімдер, оқушылар және ата-аналарға тәрбие жұмысын ұйымдастырудың заманауи құралдарын ұсыну.
- Подкаст технологиясының мүмкіндіктерін пайдаланып, жастарға тәрбие беру саласында жаңа әдістер мен тәсілдерді көрсету.
Бұл жобаға ата-ана, ұстаз, оқушы және қонақтар қатыса алады.
-Сандық технологияларды пайдалана отырып, тәрбие беру әдıстерıн жаңарту;
ЖОБА ҚОРЫТЫНДЫСЫ
«Мектеп парламентінің жұмысын ұйымдастыру: Жастардың белсенділігі мен көшбасшылық дағдыларын дамыту» жобасы жастардың қоғамдық өмірге белсене араласуына, олардың көшбасшылық қасиеттерін дамытуға бағытталған маңызды бастама болып табылады. Бұл жоба мектеп оқушыларының ұйымдастырушылық қабілеттерін шыңдап, олардың өзін-өзі басқару дағдыларын қалыптастыруға мүмкіндік береді. Мектеп парламентінің жұмысы арқылы оқушылар өз пікірін ашық білдіріп, қоғамдағы түрлі мәселелерге жауапкершілікпен қарауды үйренеді.
Жобаның жүзеге асырылуы барысында мектеп оқушыларының көшбасшылық дағдылары мен топтық жұмыс қабілеттері дамып, олар әлеуметтік жауапкершілікті сезініп, өздерінің пікірін дәлелдеу мен ұжымдық шешім қабылдауға дағдыланады. Әлеуметтік жобалар мен іс-шаралар арқылы оқушылар өздерінің өмірлік тәжірибесін арттырып, болашақта қоғамда белсенді азамат ретінде қалыптасады.
Сонымен қатар, бұл жоба мектептегі қоғамдық жұмыстарды ұйымдастырудың тиімді әдіс-тәсілдерін қалыптастыруға ықпал етеді. Мектеп парламенті жастарды үйлесімді тұлға ретінде тәрбиелеу үшін қажетті құрал болып, оларды еліміздің дамуына өз үлестерін қосуға дайындайды. Жобаның қорытындысы ретінде мектеп парламентінің жұмысын әрі қарай дамытуға және жаңа бастамалар мен жобаларды іске асыруға үлкен негіз қаланды.
Жастардың көшбасшылық дағдыларын дамытып, азаматтық жауапкершілігін арттырып, өзара сыйластыққа және бірлескен жұмысқа тәрбиелейді.
«Мектеп парламентінің жұмысын ұйымдастыру: Жастардың белсенділігі мен көшбасшылық дағдыларын дамыту»
Кіріспе
Қазіргі қоғамның дамуында жас ұрпақтың рөлі айрықша маңызды. Жастардың білім мен тәрбиесі ғана емес, олардың қоғамдық белсенділігі мен көшбасшылық қасиеттері де қоғамның болашағын анықтайды. Осы орайда мектеп парламенті оқушылардың өз ойларын ашық білдіріп, қоғамдық өмірде белсенділік танытуына мүмкіндік беретін тиімді алаң болып табылады. Мектеп парламентінің жұмысы арқылы жастар өзінің азаматтық жауапкершілігін сезініп, көшбасшылық дағдыларын жетілдіре алады.
«Мектеп парламентінің жұмысын ұйымдастыру: Жастардың белсенділігі мен көшбасшылық дағдыларын дамыту» жобасы оқушыларды ұйымшылдыққа, топтық жұмысқа және жеке жауапкершілікке тәрбиелеуді мақсат етеді. Бұл жоба жастарға өз пікірін білдіруге, қоғамдық мәселелерге қызығушылық танытуға және болашақта қоғамның тиімді мүшесі болуға жол ашады.
Жобаның басты мақсаты – мектеп парламентінің жұмысы арқылы жастардың белсенділігін арттыру, олардың көшбасшылық қасиеттерін дамыту және қоғамдық жұмысқа деген қызығушылығын ояту. Сонымен қатар, жоба оқушылардың әлеуметтік жауапкершілігін күшейтуді, өзара сыйластық пен бірлескен жұмыс дағдыларын қалыптастыруды көздейді. Жастарға арналған тренингтер, семинарлар мен қоғамдық жобалар мектеп парламентінің жұмысының негізгі бағыты болып табылады. Бұл процесс оқушылардың өзін-өзі тануына, болашақта қоғамға пайдалы тұлға ретінде қалыптасуына ықпал етеді.
Осы жоба аясында мектеп парламентінің құрылымы мен жұмысы жүйеленіп, оқушылардың әлеуметтік, саяси және мәдени тұрғыда белсенді болуына бағытталған іс-шаралар жүзеге асырылатын болады. Жоба нәтижесінде мектеп оқушылары көшбасшы болуға деген ұмтылысты қалыптастырып, өз орталарында жауапкершілікті, ұйымшылдықты, креативтілікті дамыту мүмкіндігіне ие болады.
ЖОБАНЫҢ МАҚСАТЫ:
Жастардың белсенділігін арттыру, көшбасшылық дағдыларын дамыту арқылы мектеп парламентінің тиімді жұмысын ұйымдастыру. Оқушыларды жауапкершілікке, өзара сыйластыққа, ұйымшылдыққа тәрбиелеу, олардың әлеуметтік және қоғамдық істерге белсене қатысуын қамтамасыз ету.
ЖОБАНЫҢ МІНДЕТТЕРІ:
1. Мектеп парламентінің құрылымын құру және оның жұмысын жүйелі ұйымдастыру;
2. Оқушылар арасында көшбасшылық қасиеттерін дамыту үшін тренингтер мен семинарлар ұйымдастыру;
3. Мектеп парламентінің мүшелерін өзара ынтымақтастықта жұмыс істеуге ынталандыру;
4. Оқушыларды қоғамдық іс-шараларға тарту арқылы олардың әлеуметтік жауапкершілігін арттыру;
5. Жастардың креативті идеяларын жүзеге асыру үшін мектептің қоғамдық жобалары мен іс-шараларын жоспарлар
МАҚСАТТЫ АУДИТОРИЯ:
12-17 жас аралығындағы жастар (мектеп оқушылары);
«Адал ұрпақ» клубы, «Еріктілер» тобы, «Жас сарбаздар» сыныбы, «Жас құтқарушылар» сыныбы, «Инабат» қыздар ұйымы;
Қоғамдық ұйымдар мен жастармен жұмыс істейтін мамандар;
ӘЛЕУМЕТТІК СЕРІКТЕСТІК:
- «Балалармен жастардың шығармашылық сарайы»
- Абай Құнанбаев әдеби-мемориалдық мұражайы
- Халықаралық ұйымдар мен жобалар.
- Әлеуметтік желілер мен медиа.
- Қоғамдық ұйымдар мен қорлар.
2023-2024 оқу жылы: Мектеп әкімшілігі мен мұғалімдерге жобаның мақсаттары мен жоспарын таныстыру. Президент, вице-президенттер, хатшылар және комитет мүшелерінің міндеттерін нақтылап, барлық оқушыларға жариялау. Жоба бойынша ақпарат тарату (плакаттар, мектеп сайтында жариялау, әлеуметтік желілер арқылы). Мектеп парламентінің мүшелігіне кандидаттарды қабылдау, өтініштер қабылдау.
2024-2025 оқу жылы: Белсенділер отырысы;
Мектеп оқушылары мен мұғалімдерге таныстыру;
Тыңдаушылардың пікірін жинақтау және талдау.
Жобаның тиімділігін зерттеу;
Оқушылар мен мұғалімдердің кері байланысын талдау;
Жоба форматын әрі қарай жетілдіру
2025-2026 оқу жылы: Әлеуметтік медиа маркетинг: Instagram, Facebook, TikTok платформаларында посттар шығару;
Жоба туралы кеңірек аудиторияға жеткізу үшін белсенді әлеуметтік медиа қолданушыларымен серіктестік орнату ;
Жобаның әр шығарылымы бойынша пікірталас немесе сұрақ-жауап сессияларын өткізу.
Жобаның бағыттары:
1. Мектеп парламентінің құрылымы мен жұмыс жүйесі;
2. Көшбасшылық дағдыларын дамыту: Тренингтер мен семинарлар;
3. Жастардың белсенділігін арттыру: Әлеуметтік жобалар мен шаралар;
4. Жобаның қорытындысы: Мектеп парламентінің нәтижелері мен болашақтағы жоспарлар
ЖОБАНЫҢ ӨЗЕКТІЛІГІ: Қазіргі кезеңде жастардың әлеуметтік белсенділігі мен көшбасшылық дағдыларының маңызы өте зор. Жасөспірімдер өздерінің жеке пікірлері мен көзқарастарын еркін білдіріп, қоғамдағы мәселелерге белсене қатыса білуі керек. Мектеп парламентінің жұмысы осыған жағдай жасап, оқушылардың көшбасшылық қасиеттерін, әлеуметтік жауапкершіліктерін және демократиялық принциптерді түсінуін дамытуға ықпал етеді.
«ПОДКАСТ» ЖОБАСЫ
«Ақпарат және баспа фракциясы» негізінде «Ұстаз time», «Подкаст арқылы тәрбие беру: Жаңа мүмкіндіктер мен бағыттар», «Өнегелі 15 минут», «Атаның өсиеті» сынды подкаст жобасы іске асырылуда.
МАҚСАТЫ:
- Подкаст арқылы оқушылардың рухани-адамгершілік тәрбиесін жетілдіру;
- Сандық технологияларды пайдалана отырып, тәрбие беру әдістерін жаңарту;
- Мұғалімдер, оқушылар және ата-аналарға тәрбие жұмысын ұйымдастырудың заманауи құралдарын ұсыну.
- Подкаст технологиясының мүмкіндіктерін пайдаланып, жастарға тәрбие беру саласында жаңа әдістер мен тәсілдерді көрсету.
Бұл жобаға ата-ана, ұстаз, оқушы және қонақтар қатыса алады.
- Мектеп парламентінің құрылымы мен жұмыс жүйесі:
| № | Жұмыс мазмұны | Жұмыс түрі | мерзімі | Жауапты |
| 1 | «Мектеп парламенті» өзін-өзі басқару органдарын дамыту тұжырымдамасымен таныстыру | таныстыру | 2023-2024 | Тәлімгер Б.С.Алиева |
| 2 | Парламент – бұл білім алушылардың білім беру ұйымын бірлесіп басқару | әңгіме | 2023-2024 | Мектеп Президерті Примбетов Алишер |
| 3 | Мектеп парламенті оқушылардың көшбасшылық дағдыларын дамыту | Дамыту жұмыстары | 2023-2024 | Тәлімгер Б.С.Алиева |
| 4 | Жұмыс үрдісін реттейтін ережелер мен механизмдермен таныстыру | Таныстыру | 2023-2024 | Тәлімгер Б.С.Алиева |
| 5 | Парламенттің қызметінің негізгі бағыттары мен іс-шаралар жоспарын анықтау | Анықтау | 2023-2024 | Тәлімгер Б.С.Алиева |
| 6 | Мектеп парламентінің жұмыс жүйесі мен оның тиімділігін қамтамасыз ету үшін қажетті құралдар мен әдіс-тәсілдерді қарастыру | Талдау | 2023-2024 | Тәлімгер Б.С.Алиева |
| 7 | 1.Құқық және тәртіп фракциясы | Бекіту | 2023-2024 | Тәлімгер Б.С.Алиева |
| 8 | Ақпарат фракциясы | Бекіту | 2023-2024 | Тәлімгер Б.С.Алиева |
| 9 | Спорт және салауатты өмір салты фракциясы | Бекіту | 2023-2024 | Тәлімгер Б.С.Алиева |
| 10 | Өзін-өзітану және бақыт фракциясы (психология) | Бекіту | 2023-2024 | Тәлімгер Б.С.Алиева |
| 11 | Қамқорлық фракциясы (еріктілік) | Бекіту | 2023-2024 | Тәлімгер Б.С.Алиева |
| 12 | Мәдениет және өнер фракциясы (музыкалық, көркем шығармашылық) | Бекіту | 2023-2024 | Тәлімгер Б.С.Алиева |
| 13 | Дебат қозғалысының фракциясы | Бекіту | 2023-2024 | Тәлімгер Б.С.Алиева |
| 14 | Экология және еңбек фракциясы | Бекіту | 2023-2024 | Тәлімгер Б.С.Алиева |
- Көшбасшылық дағдыларын дамыту: Тренингтер мен семинарлар
| № | Жұмыс мазмұны | Жұмыс түрі | мерзімі | Жауапты |
| 1 | Көшбасшылықтың негіздері | Тренинг | 2023-2024 | Тәлімгер Б.С.Алиева |
| 2 | Эмоционалдық интеллект және көшбасшылық | Семинар | 2023-2024 | Мектеп Президерті Примбетов Алишер |
| 3 | Қарым-қатынас дағдыларын жетілдіру | Тренинг | 2023-2024 | Тәлімгер Б.С.Алиева |
| 4 | Қиын жағдайларды басқару | Семинар | 2023-2024 | Тәлімгер Б.С.Алиева |
| 5 | Уақытты басқару және өнімділік | Тренинг | 2023-2024 | Тәлімгер Б.С.Алиева |
| 6 | Топты басқару және мотивация | Семинар | 2023-2024 | Тәлімгер Б.С.Алиева |
| 7 | Көшбасшы ретінде шешім қабылдау | Тренинг | 2023-2024 | Тәлімгер Б.С.Алиева |
| 8 | Өткен тақырыптарды шолу және талқылау. | Бекіту | 2023-2024 | Тәлімгер Б.С.Алиева |
| 9 | Қатысушылардың пікірлері мен ұсыныстары. | Бекіту | 2023-2024 | Тәлімгер Б.С.Алиева |
| 10 | Жеке даму жоспарларын жасау. | Бекіту | 2023-2024 | Тәлімгер Б.С.Алиева |
- Жастардың белсенділігін арттыру: Әлеуметтік жобалар мен шаралар
-Сандық технологияларды пайдалана отырып, тәрбие беру әдıстерıн жаңарту;
| № | Жұмыс мазмұны | Жұмыс түрі | мерзімі | Жауапты |
| 1 | Жас волонтерлер қозғалысы | Топ құру | 2023-2025 | Тәлімгер Б.С.Алиева |
| 2 | Жастардың пікірталас клубы | әңгіме | 2023-2025 | Дебат фракциясының жетекшісі |
| 3 | «ПОДКАСТ» жобасы | Интервью | 2024-2027 | Мектеп президенті Примбетов Алишер |
| 4 | Экологиялық тазалық акциясы | Челлендж | 2024-2025 | Тәлімгер Б.С.Алиева |
| 5 | Жастарға арналған шығармашылық фестиваль | Іс-шара | 2024-2025 | Тәлімгер Б.С.Алиева |
| 6 | Спорттық турнирлер мен чемпионаттар | Сайыс | 2024-2025 | Тәлімгер Б.С.Алиева |
| 7 | “Сенім телефоны” жобасы | Шара | 2024-2025 | Тәлімгер Б.С.Алиева |
| 8 | Жастар арасында кәсіпкерлік идеялар | байқау | 2024-2025 | Тәлімгер Б.С.Алиева |
- Жобаның қорытындысы: Мектеп парламентінің нәтижелері мен болашақтағы жоспарлар
| № | Жұмыс мазмұны | Жұмыс түрі | мерзімі | Жауапты |
| 1 | «Подкаст» жобасын жандандыру | Интервью | 2024-2027 | Тәлімгер Б.С.Алиева, А. Примбетов |
| 2 | Экологиялық тазалық акциясы | Челлендж | 2023-2025 | Мектеп еңбек және тәртіп фракциясының жетекшісі |
| 3 | Топты басқару және мотивация | Дамыту жұмыстары | 2023-2025 | Тәлімгер Б.С.Алиева |
| 4 | Жас волонтерлер қозғалысы | Есеп отырысы | 2023-2025 | Еріктілер тобының жетекшісі |
| 5 | SWOT талдау жасау | Мониторинг | 2023-2025 | Тәлімгер Б.С.Алиева |
| 6 | Жобаның қорытындысы бойынша жаңа жобаны жасауды ұсыну | Бекіту | 2023-2025 | Тәлімгер Б.С.Алиева |
«Мектеп парламентінің жұмысын ұйымдастыру: Жастардың белсенділігі мен көшбасшылық дағдыларын дамыту» жобасы жастардың қоғамдық өмірге белсене араласуына, олардың көшбасшылық қасиеттерін дамытуға бағытталған маңызды бастама болып табылады. Бұл жоба мектеп оқушыларының ұйымдастырушылық қабілеттерін шыңдап, олардың өзін-өзі басқару дағдыларын қалыптастыруға мүмкіндік береді. Мектеп парламентінің жұмысы арқылы оқушылар өз пікірін ашық білдіріп, қоғамдағы түрлі мәселелерге жауапкершілікпен қарауды үйренеді.
Жобаның жүзеге асырылуы барысында мектеп оқушыларының көшбасшылық дағдылары мен топтық жұмыс қабілеттері дамып, олар әлеуметтік жауапкершілікті сезініп, өздерінің пікірін дәлелдеу мен ұжымдық шешім қабылдауға дағдыланады. Әлеуметтік жобалар мен іс-шаралар арқылы оқушылар өздерінің өмірлік тәжірибесін арттырып, болашақта қоғамда белсенді азамат ретінде қалыптасады.
Сонымен қатар, бұл жоба мектептегі қоғамдық жұмыстарды ұйымдастырудың тиімді әдіс-тәсілдерін қалыптастыруға ықпал етеді. Мектеп парламенті жастарды үйлесімді тұлға ретінде тәрбиелеу үшін қажетті құрал болып, оларды еліміздің дамуына өз үлестерін қосуға дайындайды. Жобаның қорытындысы ретінде мектеп парламентінің жұмысын әрі қарай дамытуға және жаңа бастамалар мен жобаларды іске асыруға үлкен негіз қаланды.
Жастардың көшбасшылық дағдыларын дамытып, азаматтық жауапкершілігін арттырып, өзара сыйластыққа және бірлескен жұмысқа тәрбиелейді.